16. okt, 2018

17 vrachtwagens

Oktober, met je herfstdagen en walmen uit de mond in de avond, soms al met een venijnige nachtvorst.. waar ben je gebleven? Oktober, met de eerste echte herfststormen.. waar is het gebleven.. ?

Ik weet niet hoe het u vergaat, maar ik begin mij - en dat is al langer gaande - hoe langer hoe ongemakkelijker te voelen over ogenschijnlijk zo iets banaals als 'het weer'. We hebben een zeer uitzonderlijk weerjaar achter de rug, en het is nog niet ten einde. In maart verbaasde mij al een zekere 'atmosfeer'. Nadat het eind februari even zeer koud was geworden, werd het, na begin maart nog vorst, binnen een week erg zacht. 10 maart was het opeens 16 graden, 11 maart nog steeds 14. Dit, met veelal bewolkt weer. Het voelde benauwd aan. In maart. Begin jaren 80 was je blij als het midden maart eindelijk eens een dag met 13 graden werd, en dat was dan nog geeneens in het hele land. Vaak waren daar nog weken van kou met 5 graden overdag en winterse buien aan vooraf gegaan. Winterse buien. Kent u die nog? In maart, soms nog in april als laatst, en in november kwamen ze weer. Voorgoed, oh, en voorgoed voorbij. Maart is de onbetwiste eerste lentemaand geworden, november al lang geen brug meer tussen herfst en winter. Integendeel: een paar jaar geleden kon het nog 20,21 graden worden, begin november. 7 en 8 april brachten dit jaar al - zeer vroeg - temperaturen boven de 20 graden. Het vervolg is bekend.

Even leek september wat meer afwisseling in weer te brengen, begin oktober bracht zelfs fris weer. Inmiddels zijn we weer terug bij af. Erger: er zijn delen van het land die vandaag de 5e zomerse dag met 25 graden opmeten. Wederom: nog nooit gebeurd, half oktober. Alwéér blijft het moeiteloos wekenlang droog en een zeker einde van de droogte - die eigenlijk al inzette in februari - is nog steeds geen sprake. Waarom voelt het dit jaar anders? Ik kan het niet goed onder woorden brengen. Is het de doodsheid in de atmosfeer? Kan een jaar te veel warmte, licht en zon geven, en maakt dat sommige mensen onrustig (zoals ik?). Of is er meer aan de hand?

Deze foto is genomen vanaf de dijk bij de uiterwaarden bij de Vreugderijkerwaard bij de IJssel bij Zwolle. Ik had u ook een foto van de andere kant kunnen laten zien, waar de koeien - net zoals eind april al - in het water waden. Dat gaat steeds makkelijker van de ene naar de andere kant, het water staat inmiddels nóg lager dan begin augustus, na de extreme zomerdroogte en hitte. Ik laat echter bewust deze foto zien.

U moet er enige moeite voor doen, maar als u goed telt, telt u zeker 17 vrachtwagens op dit gedeelte van de A35. Twee stromen vrachtwagens passeren elkaar hier, en het gaat de hele dag door. Soms zie je gewoon alleen auto's, maar vaker deze stromen vrachtauto's. En maar CO2 pompen in die lucht. Het is natuurlijk al 20, 30 jaar niet meer de vraag dát het opwarmt, maar er is voor mijn gevoel dit jaar iets ongemakkelijks, zelfs beangstigends overheen komen te liggen.

Is het die abnormale droogte? Van de zomer hoorde je weerinstituten nog zeggen dat de droogte altijd eindigde in de herfst, en men gaf diverse voorbeelden van 1947, 1959 of 1976. Dit jaar houdt het echter niet op, en daar zit hem het bedreigende in. Het Noordpoolijs groeit nauwelijks aan, het steeds kleinere ijsoppervlak heeft de hele dynamiek van het weer stil doen leggen. Depressies, storingen met neerslag; opeens lijkt het ons helemaal niet meer te kunnen bereiken. De laatste échte stormen dateren uit 1990 en 2002. Kon het eerst nog op een toevalligheid berusten, inmiddels kan dit niet meer volgehouden worden.
Er loopt bij iedereen water uit de kraan, maar hoe lang nog, als het zo droog blijft.

Stel: deze herfst eindigt óók (veel) te droog. En de winter geeft ook veel te weinig regen. En we krijgen weer zo'n jaar volgend jaar - wat bepaald niet ondenkbeeldig is, want het één versterkt het ander: een droge ondergrond droogt de lucht uit, en in een droge atmosfeer gedijen geen neerslaggebieden. Gevolg: de kans op een volgend droog voorjaar is dan zeer groot en een nieuwe oververhitte, droge zomer ook.

Dat wordt een Probleem. Hoofdletter. Noch natuur noch landbouw kunnen nog zo'n jaar aan. De heide is al zo kapot gebrand dat het 5 tot 7 jaar zal duren voordat deze - onder normale omstandigheden - volledig hersteld zal zijn.

Hier in het kleiïge buitengebied viel het ogenschijnlijk nog mee met de verdroging van de grond, maar even verder op de Veluwe is links en rechts nog steeds de schade te zien. Compleet bruine bomen (was begin augustus al zo), dode bomen, een kurk- en kurkdroge grond. Het één lijkt het ander wel te versterken.

Grote vraag: als dit gevaar er binnen een jaar kan zijn, kunnen we er nog iets aan veranderen. Of is dit het begin van de grote eindafrekening, van iets, wat we 30 jaar geleden al hadden moeten oppikken?

Als de donder alle weg en waterverkeer elektrisch laten worden, is een begin, lijkt mij. Al was het maar voor het afkopen van ons eigen, stilaan binnensluipend schuldgevoel, als BOL.com weer eens aan belt..

Of worden we pas echt wakker als het volgend jaar opeens 40 graden wordt? Of wanneer we met de Sinterklaas of Kerst in voorjaarsjas naar buiten kunnen?

Het kan binnenkort al zo ver zijn.


Wij, als mens, zullen - om te beginnen bij onszelf - alle creativiteit de vrije loop moeten laten om een klein steentje bij te dragen om dit af te remmen.

Het is de droogte die ons anders de das om zal doen. Sneller dan een zeespiegelstijging. Zo we nog een stem in dit geheel hebben, en de natuur al niet van de verstorende gasten - wij - af wil.