Het is de kunst te bewaren wat van waarde is.

14. jun, 2017

14 juni 2016. Wanneer kan iets een laatste keer zijn? Als je het voelt en je eigenlijk wilt wegkijken? Tóch die foto neemt? Nóg een foto neemt?

Toine Heijmans schreef in de Volkskrant gisteren een prachtig portret van zijn vader. Maar meer nog dan de woorden, trof me de foto die hij gemaakt had van zijn vader, wandelend. Die - letterlijk - terloopse - foto's, die zo veel meer indruk maken als je ze terug ziet. Ongeposeerd, onderweg..

'Zal ik nog een foto nemen?' vroeg ik aan hem. Hij gebaarde , diep in gedachten verzonken 'doe maar niet'. Ik heb het toch gedaan, alsof ik mijzelf wilde beschermen voor wat komen zou. Misschien net zoals het op de rug fotograferen van de vader van Toine Heijmans. Niet te obvieus, maar strikt noodzakelijk en wel nú. Voor het te laat is. Besef van het leven wat je op je twintigste niet voor kon stellen. Nu, en morgen weten we het niet. Gisteren, almaar langer en door het besef van nu, rijker van herinneringen. Ik heb het een periode zeer slecht met mijn vader kunnen vinden, maar de laatste 10 jaar kwamen we weer dichter bij elkaar. Ga je zien wat een moed er voor hem nodig is geweest om zo te hebben geleefd, in al je beperkingen, die je ook maar weer doorgekregen hebt vanuit je eigen ouderlijk huis.

Nooit echt veilig. De oorlog nooit afgesloten. De beroerte gekregen de dag nadat Trump tot president verkozen was. Zijn laatste aantekening op de kalender, die 11 november 2016 abrupt stopt.

Terug naar de foto bij deze column. Mijn vader, al niet meer heel vast ter been, op de begraafplaats, samen het graf van mijn moeder bezoekend. Dertien jaar geleden overleden, vandaag. Het lijkt al een ongelofelijke tijd geleden, maar de jaren gaan steeds sneller. Verglijden. Zoals alles verglijdt als je er niet af en toe stevig stil bij staat.

Die 14e juni vorig jaar heb ik in veel facetten vastgelegd. Van het bezoek aan de begraafplaats tot mijzelf 's avonds tegen elven in het schemer bij de foto van mijn moeder met een kaarsje er voor. Waarom zo vastgelegd, vorig jaar? In het besef dat..
We beseffen ons lang in het leven te weinig, te laat. Dat komt pas later.

Het is gebleken. Na een beroerte afgelopen jaar november overleed mijn vader op 16 februari. Als ik vanavond naar de begraafplaats ga, staan er twee namen op de grafsteen. Nu zijn ze er allebei niet meer. Opeens is die dag zo ver, en er woorden voor vinden gaat eigenlijk niet.

Het is pas nú, dat ik er enige woorden over wil vormen, over datgene wat zich zo goed laat voelen, maar zo slecht onder woorden laat brengen.

Zonder meer woorden is deze column voor mijn ouders, met wie, als ze er allebei niet meer zijn, je ook zelf een einde hebt ervaren in je eigen leven. Het zal nooit meer hetzelfde zijn.